Dyskryminacja – jak z nią walczyć?

Kiedy ktoś nas dyskryminuje, molestuje lub po prostu jawnie obraża, naszym pierwszym odruchem jest myślenie o zgłoszeniu tego na Policję. Nie zawsze jednak przynosi to oczekiwane skutki. Pokrzywdzeni często czują się zaniedbani lub źle traktowani przez funkcjonariuszy. Warto więc wiedzieć, że są też inne sposoby na obronę własnej godności.

Dobra osobiste

Pierwszą ciekawą instytucję służącą do obrony przed niewłaściwym zachowaniem innych osób znajdziemy w Kodeksie cywilnym. Reguluje on tzw. ochronę dóbr osobistych. Przez dobra osobiste Kodeks rozumie przede wszystkim naszą wolność, cześć, swobodę sumienia, zdrowie, nazwisko, wizerunek, zdrowie, nietykalność (w tym mieszkania), a także twórczość. Katalog ten jednak jest otwarty i cały czas rozwijany przez orzecznictwo. Jeśli więc ktoś nas szkaluje ze względu na orientację seksualną, rozprowadza nieprawdziwe informacje czy po prostu stwarza u nas poczucie zagrożenia, możemy iść z taką sprawą do sądu cywilnego.

Oto czego możesz żądać w sądzie cywilnym:

  1. zaniechania krzywdzącego działania,
  2. żądania usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych, np. poprzez złożenie odpowiedniego oświadczenia,
  3. pieniężnego zadośćuczynienia za krzywdę,
  4. zapłaty na wskazany cel społeczny,
  5. odszkodowania za szkodę majątkową (np. za zniszczenie należących do ciebie przedmiotów).

Dyskryminacja w pracy

Jeśli krzywdzące zachowania mają miejsce w pracy, możemy skorzystać z tego, co oferuje nam Kodeks pracy. Znajdziemy w nim aż trzy stypizowane rodzaje zachowań: dyskryminację, molestowanie i mobbing.

Dyskryminacja i molestowanie

Kodeks pracy zakazuje wprost dyskryminacji m.in. ze względu na płeć, wiek, orientację seksualną oraz przekonania polityczne. Co więcej, zakazuje również dyskryminacji ze względu na „neutralne” cechy pracownika, takie jak zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony oraz zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy. Niezgodna prawem jest ponadto stosowanie pozornie neutralnych postanowień, których efektem jest stworzenie niekorzystnej dysproporcji między poszczególnymi grupami pracowników,

Podkreślić przy tym należy, że Kodeks pracy przez zachowania dyskryminacyjne rozumie także zachęcanie i nakazywanie innym osobom podejmowania zachowań dyskryminujących.

Podtypem dyskryminacji jest molestowanie. Przez molestowanie należy rozumieć niepożądane zachowanie, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika i stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery. Z kolei molestowanie seksualne charakteryzuje się dodatkowo niepożądanym zachowaniem o charakterze seksualnym lub odnoszące się do płci pracownika – zachowanie to mogą tworzyć elementy fizyczne, werbalne lub pozawerbalne.

Na gruncie Kodeksu pracy za takie zachowanie można żądać odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Przy czym warto pamiętać, że pracodawca nie może wyciągać wobec pracownika negatywnych konsekwencji, jeśli pracownik zdecydował się na skorzystanie z uprawnień przysługujących z tytułu naruszenia zasady równego traktowania, w szczególności nie może go zwolnić.

Dyskryminowany pracownik może również sam zwolnić się ze skutkiem natychmiastowym. Przeciwdziałanie dyskryminacji to bowiem jeden z podstawowych obowiązków pracodawcy. Jeśli pracodawca go nie przestrzega, może to stanowić podstawę do rozwiązania przez pracownika umowy o pracę ze skutkiem natychmiastowym. Rozwiązanie powinno nastąpić najlepiej na piśmie, ze wskazaniem przyczyny.

Mobbing

Innym negatywnym zjawiskiem w pracy jest mobbing. Mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi:

  • polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika,
  • wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej,
  • powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników.

Mobbing może stanowić podstawę wypowiedzenia umowy o pracę przez pracownika. W tym wypadku pracownik powinien dochować formy pisemnej i wskazać przyczynę odejścia z pracy. Jest to istotne z punktu widzenia dochodzenia ewentualnych roszczeń, ponieważ bez wskazania mobbingu jako przyczyny odejścia, nie będzie można dochodzić odszkodowania w sądzie w pracy. Można jednak będzie dochodzić swoich roszczeń w sądzie cywilnym, na gruncie wcześniej opisanych przepisów o ochronie dóbr osobistych.

W przypadku mobbingu możesz żądać w sądzie pracy:

  1. odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę,
  2. jeśli mobbing spowodował rozstrój zdrowia fizycznego lub psychicznego: pieniężnego zadośćuczynienia.

Nie musisz być w tym sam

Dyskryminacja to trudny temat, a jego ofiarom często ciężko się skonfrontować z oprawcą. Dlatego w takich sytuacjach warto ustanowić pełnomocnika, który będzie walczył o Twoje prawa oraz zaoszczędzi Ci niepotrzebnych nerwów i strachu. Wówczas to on będzie kontaktował się z organami prawnymi, sądami oraz, co najważniejsze, z Twoim przeciwnikiem.

 

Źródła zdjęć: picjumbo.com, unsplash.com